Việt Nam có "bắt" được cách mạng 4.0?

Diễn đàn trí thức
Việt Nam có "bắt" được cách mạng 4.0? (Diễn đàn trí thức) - Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 là cơ hội để thúc đẩy tiến trình đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế.
  • Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo:Từng bước phát triển
  • Siêu bão cách mạng khoa học tới Việt Nam, đón hay đẩy?

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư hay còn gọi là Công nghiệp 4.0 là
một xu thế lớn có tác động toàn diện đến phát triển kinh tế - xã hội mỗi quốc
gia, từng khu vực và toàn cầu; đưa các nền kinh tế của thế giới bước vào một kỷ
nguyên phát triển mới dựa chủ yếu vào công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đây là nhận định của TS. Hoàng Xuân Hòa - Vụ trưởng Vụ Kinh tế tổng hợp (Ban Kinh tế Trung ương) trong tham luận Diễn đàn khoa học "Đổi mới, sáng tạo và quốc gia khởi nghiệp để đất nước phát triển: Từ nhận thức đến hành động" do VUSTA tổ chức.

Viet Nam co
Diễn đàn khoa học về đổi mới, sáng tạo và quốc gia khởi nghiệp.

Theo TS. Hoàng Xuân Hòa, cuộc CMCN 4.0 với trọng tâm là xây dựng một thế giới siêu kết nối dựa trên công nghệ số dựa trên 3 công nghệ nền tảng là dữ liệu lớn, điện toán đám mây và kết nối Internet vạn vật đế tối ưu hóa quy trình, phương thức sản xuất.

Từ đó, thế giới đã nghiên cứu và phát triển các công nghệ ứng dụng mới như công nghệ in 3D, máy móc tự động hóa và tích hợp con người-máy móc là những động lực chính thúc đẩy mạnh hơn kinh tế thế giới chuyển sang kinh tế tri thức thông minh", xóa mờ dần ranh giới giữa các khâu/công đoạn và quy trình sản xuất, đặc biệt là các khâu thiết kế, gia công, lắp ráp sản phẩm chế tạo, tạo thuận lợi và thúc đẩy những giải pháp phát triển mới.

Ông Hòa cho rằng, đây chính là cơ hội cho sự phát triển đổi mới, sáng tạo và khởi nghiệp quốc gia nhằm tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia hướng tới sự phát triển bền vững.

Việt Nam khi đón cơn bão khoa học - công nghệ này đang trong quá trình phát triển năng động.

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) xếp hạng năng lực cạnh tranh của Việt Nam năm 2017-2018 tăng 5 bậc, lên thứ 55/137 quốc gia, vùng lãnh thổ. Chỉ số phát triển bền vững của Việt Nam theo đánh giá của Liên Hợp quốc năm 2017 tăng 20 bậc, lên mức 68/157 quốc gia, vùng lãnh thổ.

Với khoảng 60% dân số trong độ tuổi lao động, Việt Nam sẽ ở thời kỳ dân số vàng trong ít nhất 20 năm nữa. Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách căn bản, toàn diện giáo dục - đào tạo nhằm xây dựng lực lượng lao động chất lượng cao với một xã hội học tập suốt đời.

Với 93 triệu dân, có trên 130 triệu thuê bao di động, vùng phủ 4G lên đến 99% số quận huyện với gần 60 triệu kết nối mobile băng thông rộng (3G, 4G). Hiện nay 55% dân số đã thường xuyên kết nối Internet, dự báo đến năm 2020 sẽ có khoảng 1 triệu lao động làm việc trong lĩnh vực công nghệ thông tin - con số được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng nhanh đưa chỉ số kết nối của Việt Nam trong những năm tới sẽ được cải thiện.

Đây là nền tảng thuận lợi để những mô hình kinh doanh mới, dựa trên kết nối số phát triển nhanh và cũng là những nền tảng và lợi thế rất quan trọng mà nhiều tập đoàn công nghệ cao trên thế giới (như: Fujitsu, Intel, Samsung, Siemens, Acatel...) đang tranh thủ để mở rộng đầu tư vào Việt Nam.

TS. Hoàng Xuân Hòa cho hay, Việt Nam đang đặt mục tiêu đến năm 2020 có trên 1 triệu doanh nghiệp và hiện nay đang tích cực hỗ trợ khoảng 600 doanh nghiệp với 2.000 dự án trong lĩnh vực khởi nghiệp sáng tạo để thúc đẩy các doanh nghiệp tiếp cận với công nghệ mới.

Việt Nam có "bắt" được CMCN 4.0?

Ông Hòa đặt câu hỏi, với hơn 2.000 dự án khởi nghiệp sáng tạo được triển khai hiện nay và tiếp tục gia tăng trong năm tới, liệu có thể thúc đẩy một cách bứt phá cho doanh nghiệp, mang lại lợi ích cho cho đại đa số người dân Việt Nam hay không?

Khó khăn trước mắt, theo TS. Hoàng Xuân Hòa, đó là Việt Nam vẫn thiếu khuôn khổ pháp lý để khuyến khích đổi mới sáng tạo, việc đưa các thành tựu KHCN triển khai vào cuộc sống bị hạn chế, khoa học công nghệ chưa thực sự  trở thành lực lượng sản xuất quan trọng để phát triển kinh tế.

Ông Hòa dẫn một kết quả khảo sát, khi được hỏi về lý do không sử dụng các hệ thống dịch vụ công trực tuyến trong hoạt động xuât khâu, 41% doanh nghiệp cho biết do hệ thống dịch vụ công trực tuyến hoạt động không ổn định, 35% doanh nghiệp cho biêt chưa được đào tạo và thực hành khai báo trên môi trường trực tuyến, 32% doanh nghiệp lựa chọn lý do trình tự thực hiện dịch vụ công trực tuyến chưa rõ ràng.

Thứ hai, Việt Nam hiện đang bị mắc kẹt trong các hoạt động tạo ít giá trị gia tăng. Điều này đã hạn chế khả năng học hỏi công nghệ và nâng cao năng lực sáng tạo.

Mặt khác, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đang có những kết quả tốt trong xuất khẩu. Đây là thách thức với nền kinh tế nói chung.

Viet Nam co
FDI tạo xuất khẩu lớn, doanh nghiệp Việt phải chạy đua thế nào?

Thứ ba, xuất phát điểm và mặt bằng KHCN cũng như trình độ phát triển của nước ta còn thấp so với thế giới như: Chất lượng hệ thống dạy và học yếu kém; Doanh nghiệp ít sáng tạo, thiếu năng lực nghiên cứu và phát triển; Năng lực nghiên cứu của các tổ chức nghiên cứu nhà nước còn yếu kém; Môi trường kinh tế vĩ mô không thuận lợi, kinh tế tăng trưởng chậm dần; Chưa thực hiện thành công cải cách thể chế và môi trường kinh doanh thông qua cải cách hệ thống ngân hàng và chống tham nhũng; Thách thức từ các vấn đề xã hội như phân hoá xã hội, tệ nạn xã hội mới, các vấn đề môi trường...

Bên cạnh đó, hạ tầng KHCN của nước ta còn yếu kém so với mặt băng chung của khu vực và thế giới, thiếu các phòng thí nghiệm và thiết bị nghiên cứu hiện đại, đâu tư cho công tác nghiên cứu và phát triển (R&D) vẫn ở mức thấp do hạn chế về nguồn lực.

Nguồn: baodatviet.vn